Prof. dr. Hashim REXHEPI
Problemi kryesor i Rahovecit nuk është vetëm depopullimi apo papunësia. Sfida qendrore është mënyra se si këto fenomene ndërveprojnë dhe krijojnë një cikël që dobëson gradualisht potencialin zhvillimor të komunës.
Një problem më i thellë se depopullimi
Analiza e zhvillimeve demografike dhe ekonomike tregon se sfidat kryesore të Rahovecit nuk funksionojnë të ndara. Depopullimi, migrimi, kapitali njerëzor, tregu i punës dhe struktura ekonomike janë pjesë e një sistemi të vetëm zhvillimor.
Gjatë periudhës 2011–2024, komuna ka humbur 25.6% të popullsisë, ndërsa grupmoshat e reja janë tkurrur me mbi 40%. Kjo ka ndikuar drejtpërdrejt në bazën e ardhshme të kapitalit njerëzor dhe fuqisë punëtore.
Si funksionon kurthi zhvillimor?
Kurthi zhvillimor mund të përshkruhet përmes një cikli të thjeshtë:
Depopullimi → Tkurrja e të rinjve → Dobësimi i kapitalit njerëzor → Produktivitet i ulët → Më pak investime → Më pak vende pune cilësore → Migrim i mëtejshëm → Depopullim.
Ky mekanizëm shpjegon pse sfidat ekonomike dhe demografike shpesh vazhdojnë edhe kur trajtohen në mënyrë të izoluar.
Pse është i rrezikshëm ky cikël?
Kur ky proces vazhdon për një periudhë të gjatë, ai krijon pasoja të rëndësishme:
- zvogëlim të fuqisë punëtore;
- humbje të kapitalit njerëzor;
- ulje të atraktivitetit për investime;
- ngadalësim të transformimit ekonomik;
- rritje të varësisë nga remitancat dhe faktorët e jashtëm.
Në terma strategjikë, kjo nënkupton reduktim gradual të kapacitetit zhvillimor të territorit.
Si mund të thyhet kurthi?
Analiza identifikon tre mekanizma kryesorë:
- Investime në kapitalin njerëzor.
- Transformim ekonomik përmes sektorëve me vlerë të shtuar.
- Aktivizim të grave, të rinjve, diasporës dhe sipërmarrjes lokale.
Vetëm kombinimi i këtyre ndërhyrjeve mund të zëvendësojë ciklin negativ me një cikël pozitiv zhvillimi.
Implikimet për politikat publike
Politikat publike duhet të synojnë:
- rritjen e produktivitetit;
- krijimin e vendeve cilësore të punës;
- forcimin e kapitalit njerëzor;
- nxitjen e investimeve;
- reduktimin e faktorëve që shtyjnë migrimin.
Përfundim Kurthi Zhvillimor i Rahovecit nuk është thjesht problem demografik apo ekonomik. Ai është rezultat i ndërveprimit të këtyre dy proceseve. Thyerja e tij përfaqëson sfidën më të madhe strategjike të komunës gjatë dekadës së ardhshme.
Leave a Reply